เมื่อข่าวลือเรื่องความสัมพันธ์ระหว่าง จองกุก (Jung Kook) วง BTS และ วินเทอร์ (Winter) วง aespa — ซึ่งถือเป็นสองศิลปินระดับท็อปของวงการ K-pop ในปัจจุบัน — เริ่มแพร่กระจายบนโลกออนไลน์ ปฏิกิริยาที่ตามมาก็เป็นไปตามรูปแบบเดิมที่คุ้นเคยกันดี
ทั้งศิลปินและต้นสังกัดไม่ได้ออกมายืนยันหรือปฏิเสธข่าวดังกล่าว แต่ความเงียบก็ไม่ได้ช่วยหยุดยั้งกระแสการพูดถึงแต่อย่างใด ตรงกันข้าม ข่าวลือนี้ยิ่งไปกระตุ้นหนึ่งในประเด็นถกเถียงที่ร้อนแรงที่สุดของวงการ นั่นคือ ชีวิตส่วนตัวของไอดอลควรเป็นของแฟนคลับมากน้อยแค่ไหน
ภายในไม่กี่วัน ชุมชนแฟนคลับก็แตกออกเป็นกลุ่มตามแบบแผนเดิม บางส่วนเรียกร้องให้เคารพความเป็นส่วนตัวของศิลปิน ขณะที่อีกกลุ่มแสดงความกังวลว่าความสัมพันธ์อาจส่งผลต่อกิจกรรมของวงหรือภาพลักษณ์ในที่สาธารณะ และยังมีกลุ่มเล็กแต่เสียงดังที่ถึงขั้นส่งรถประท้วงไปยังต้นสังกัดของศิลปิน ทำให้การคาดเดากลายเป็นความขัดแย้งในพื้นที่สาธารณะ
เหตุการณ์นี้สะท้อนภาพซ้ำรอยกับกรณีเมื่อปีที่แล้ว ที่ คาริน่า (Karina) สมาชิกวง aespa ถูกเชื่อมโยงกับนักแสดง อีแจอุค (Lee Jae-wook) ซึ่งท้ายที่สุดนำไปสู่การที่คาริน่าออกมาขอโทษแฟน ๆ ต่อสาธารณะ เหตุการณ์ดังกล่าวได้รับความสนใจจากนานาชาติ ไม่ใช่เพราะไอดอลมีความรักเป็นเรื่องแปลก แต่เพราะ “ความคาดหวังให้ศิลปินต้องแสดงความรู้สึกผิด” ดูจะไม่สอดคล้องกับการปฏิบัติต่อป๊อปสตาร์ในตลาดโลกมากขึ้นเรื่อย ๆ
สำหรับผู้ติดตาม K-pop มายาวนาน ปฏิกิริยาเช่นนี้ไม่ใช่เรื่องใหม่ แต่เมื่อฐานผู้ฟังขยายไปทั่วโลก เส้นรอยร้าวเหล่านี้ก็ยิ่งชัดเจนขึ้น โดยเฉพาะแฟนต่างชาติที่เริ่มออกมาวิพากษ์วิจารณ์พฤติกรรมแฟนคลับที่พวกเขามองว่า “มากเกินไป” หรือ “เป็นพิษ” พร้อมชี้ให้เห็นถึงโครงสร้างอุตสาหกรรมที่พร่าเลือนเส้นแบ่งระหว่างการสนับสนุนกับความรู้สึกเป็นเจ้าของ
ธุรกิจของความใกล้ชิด
หากต้องการเข้าใจว่าทำไมข่าวลือการเดตจึงยังคงสร้างแรงกระเพื่อมรุนแรงเช่นนี้ จำเป็นต้องมองให้ลึกกว่าระดับแฟนด้อมรายบุคคล และพิจารณาว่า ระบบไอดอลของ K-pop ถูกออกแบบมาอย่างไรตั้งแต่ต้น
แตกต่างจากอุตสาหกรรมป๊อปตะวันตก K-pop สร้างความสำเร็จขึ้นมาบนพื้นฐานของ “ความใกล้ชิดต่อเนื่อง” ระหว่างศิลปินกับแฟน ๆ โดยดนตรีเป็นเพียงส่วนหนึ่งของความสัมพันธ์เท่านั้น แฟน ๆ ถูกกระตุ้นให้มีส่วนร่วมในชีวิตประจำวันของศิลปิน ผ่านแพลตฟอร์มที่ต้นสังกัดดูแล ซึ่งถูกออกแบบมาเพื่อจำลองความสนิทส่วนตัว และค่อย ๆ กลายเป็นแหล่งรายได้สำคัญของอุตสาหกรรม
พื้นที่ที่สะท้อนโครงสร้างนี้ได้ชัดเจนที่สุดคือ งานแฟนไซน์ และ แพลตฟอร์มส่งข้อความแบบสมัครสมาชิก
งานแฟนไซน์แบบพบตัว ซึ่งพบได้บ่อยในตลาดเพลงเกาหลีและญี่ปุ่น เปิดโอกาสให้แฟน ๆ ได้พูดคุยกับศิลปินแบบตัวต่อตัวในช่วงเวลาสั้น ๆ ผ่านระบบจับฉลากจากการซื้ออัลบั้ม แฟนสามารถสนทนาโดยตรงและมอบของขวัญเล็ก ๆ ได้ แต่ด้วยจำนวนที่นั่งจำกัดและระบบที่ผูกกับการซื้อ ยอดใช้จ่ายจำนวนมากก็ไม่ได้การันตีว่าจะได้เข้าร่วม
แฟนคลับวงบอยกรุ๊ปวัย 20 กว่าปี นามสกุลคิม ให้สัมภาษณ์กับ The Korea Times ว่าในหมู่แฟนคลับนั้น “เป็นที่เข้าใจกันโดยทั่วไป” ว่าแม้แต่ไอดอลหน้าใหม่จากค่ายใหญ่ แฟน ๆ ก็อาจต้องใช้เงิน “หลักแสนวอน” เพื่อให้มีโอกาสได้เข้าร่วมงานแฟนไซน์ แม้จะไม่มีตัวเลขอย่างเป็นทางการ แต่แฟนในประเทศประเมินว่า การได้สิทธิ์เข้าร่วมงานแบบพบตัวของศิลปินระดับท็อป — ซึ่งมักต้องซื้ออัลบั้มจำนวนมาก — อาจมีค่าใช้จ่ายมากกว่า 3 ล้านวอน (ประมาณ 64,500 บาท) และหากเป็นงานในต่างประเทศ ค่าใช้จ่ายก็จะสูงยิ่งขึ้นไปอีก
เศรษฐกิจเชิงอารมณ์นี้ยังขยายเข้าสู่ชีวิตประจำวันผ่านแพลตฟอร์มส่งข้อความแบบเสียเงิน ซึ่งเป็นบริการสมัครสมาชิกที่ออกแบบมาเพื่อจำลองการสื่อสารส่วนตัวระหว่างไอดอลกับแฟน
ผ่านแอปอย่าง DearU Bubble, Weverse และ Fromm แฟน ๆ มักจ่ายค่าบริการรายเดือนต่อศิลปินหนึ่งคน เพื่อรับข้อความ รูปภาพ เสียง หรือโพสต์ในรูปแบบแชตที่ให้ความรู้สึกเหมือนการสนทนาส่วนตัว ปัจจุบันแพลตฟอร์มเหล่านี้กลายเป็นมาตรฐานของวงการ โดยบรรจุ “ความสนิท” ให้กลายเป็นสินค้า และทำให้เส้นแบ่งระหว่างการแสดงกับชีวิตส่วนตัวพร่าเลือนลง
ผู้สังเกตการณ์ในอุตสาหกรรมระบุว่า เมื่อเวลาผ่านไป โครงสร้างเช่นนี้ได้หล่อหลอมวิธีที่แฟน K-pop มองบทบาทของตนเอง หลังจากใช้เวลาหลายปีในการซื้ออัลบั้ม สมัครแพลตฟอร์ม และสนับสนุนผลงาน ไอดอลอาจไม่ถูกมองเป็นเพียงศิลปินที่อยู่ห่างไกลอีกต่อไป แต่กลายเป็น “การลงทุนร่วมกัน” ทางอารมณ์
อิมฮียุน (Lim Hee-yoon) นักวิจารณ์ดนตรี ให้ความเห็นผ่านสื่อท้องถิ่นว่า หนึ่งในแรงขับเคลื่อนสำคัญของการเติบโตของ K-pop คือ “ความสามารถในการแปลงความภักดีและความหลงใหลของแฟนคลับให้กลายเป็นกระแสทางการเงิน”
เธอกล่าวเสริมว่า เมื่อแพลตฟอร์มพัฒนาและอุตสาหกรรมขยายตัว กลไกเหล่านี้ก็ “ซับซ้อนและเชิงพาณิชย์มากขึ้นเรื่อย ๆ”
ขณะเดียวกัน นักวิจารณ์จำนวนมากก็ย้ำว่า ความใกล้ชิดควรมีขอบเขตที่ชัดเจน
“หากศิลปินเลือกที่จะไม่เปิดเผยรายละเอียดส่วนตัว รายละเอียดเหล่านั้นก็ไม่ควรถูกตามหา หรือนำมาบริโภคอย่างจริงจัง”
จางมินกี (Jang Min-gi) ศาสตราจารย์ด้านนิเทศศาสตร์จากมหาวิทยาลัยคยองนัม กล่าว
เขายังชี้ว่า
“แนวคิดในสังคมที่มองว่าการถูกละเมิดความเป็นส่วนตัวเป็นสิ่งที่หลีกเลี่ยงไม่ได้ แทนที่จะตั้งคำถามต่อมัน อาจเป็นส่วนหนึ่งของปัญหาใหญ่กว่านั้น”
เมื่อ K-pop ยังคงขยายตัวออกจากตลาดแฟนด้อมดั้งเดิม ระบบที่เคยช่วยผลักดันให้แนวเพลงนี้ประสบความสำเร็จในระดับโลก ก็กำลังถูกตั้งคำถามจากผู้ฟังที่คาดหวังให้ศิลปินถูกปฏิบัติในฐานะ “ปัจเจกบุคคล” มากกว่าทรัพย์สินส่วนรวม
อย่างไรก็ตาม ตราบใดที่ K-pop ยังสร้างกำไรจากความใกล้ชิดทางอารมณ์ที่ถูกออกแบบอย่างรอบคอบ ข่าวฉาวเรื่องความสัมพันธ์ก็คงไม่หายไปไหน
ข่าวลือระหว่างจองกุกและวินเทอร์อาจเลือนหายไปในที่สุด
แต่ระบบที่เปลี่ยนการคาดเดาให้กลายเป็นแรงต่อต้านนั้น อาจคงอยู่ยาวนานกว่านั้นมาก
ที่มา (1)
